0 بودا در آثار محققان معاصر فرانسه Buddha in the works of contemporary French researchers https://jrm.ut.ac.ir/article_60534.html 10.22059/jrm.2016.60534 0 از تاریخ اولین چاپ رساله دربارۀ افسانۀ بودا که در قرن 19 به دست ایمیل سنارت فرانسوی انجام شد و در آن حیات ساکیامونی به نماد و اسطوره تبدیل گردید، بسیاری از هندشناسان فرانسوی با شخصیت معماگونۀ بودا مواجه شدند. آنها با رجوع به متون بودایی زبان سانسکریت و پالی، به تحلیل حیات مبهم وی پرداختند. بودا کیست؟ چرا شخصیت پیچیدۀ او ذهن بسیاری از محققان را به خود مشغول نموده‏است؟ فرانسویان با بررسی محققانه به نظریات متفاوتی رسیده‏اند که می‏توان آنها را به چهار دیدگاه تقسیم‏بندی نمود: گروهی با تحلیل نظام طبقاتی، نقد سنت دینی و با رویکردی تجربی، او را ماتریالیستی موفق و خودآگاه شناختند. برخی بر ویژگی‏های افسانه‏ای او و گروهی با خردگرایی و زدودن جنبه‏های اساطیری، بر جریان بشری او تأکید نمودند و گروه چهارم جنبۀ پرگماتیستی را نسبت به این افسانه که روشی معتدل، منطقی و قابل قبول به نظر می‏رسد، دنبال نمودند. 1 In the 19th century, the first monograph on the legend of the Buddha is published by Senart. In this context, Biography of Shakyamony became a symbol and myth. Many French Indiologists studied and analyzed the spiritual and legendary life of Buddha by referring to Buddhist scriptures of Pali Canon and Sanskrit. But, they faced with ambiguous character of Buddha, because of his historical and mysterious character. Who is Buddha? Why his complex character has occupied the mind of many scholars? French researchers have expressed four different views about Buddha. First group knew him materialist, according to his notice to perceptible phenomena. The second group emphasized on his legendary life. Third group has denied his legendary character and affirmed rationalist approach to his life, and the fourth group has pragmatic looking to his figure. 1 19 محب علی آبسالان moheb Ali absalan استادیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران ایران absalan2004@yahoo.fr اسطوره بودا پرگماتیسم خردگرائی و ماتریالیسم [1] Ballanfat Marc (1997). Les matérialistes dans l’Inde ancienne. (traduction inédite du sanscrit, notes et commentaire), préface de Pierre-Sylvain Filliozat, Le Harmattan, Paris.##[2] Bareau André (1974). Le Parinirvâna du Buddha et la naissance de la religion bouddhique. Bulletin de l'Ecole d'Extrême-Orient, Tome 61, PP.275-299.##[3] Becker Cécile (2015). Citations Bouddhiques Expliquées. Eyrolles, Paris.##[4] Belzile Jean-François (1998). Philosophiques. vol. 25, n° 1, p. 127-129.##[5] Cuny Romain (2012). Le bouddha amitâbha dans le bouddhisme chinois : croyances et pratiques spirituelles des origines aux tang, Edilivre Collection Clqssiaque, France, Paris.##[6] De Milloué L., (1907). Bouddhisme. Editeur Ernest Leroux, Annales de Musée Guimet, Tome XXII, Paris.##[7] de La Vallée Poussin L., (1908 et 1909). Bouddhisme; opinions sur l'histoire de la dogmatique. leçons faites à l'Institut Catholique de Paris et Beauchesne, Paris.##[8] Fillozat J, (1956). Les vies antérieures du Bouddha, d'après les textes et les monuments de l'Inde. par Foucher Alfred, Revue de l'histoire des religions, volume 149, Numéro 1, pp. 103-104, Paris.##[9] Foucher Alfred, (1917). Beginnings of Buddhist Art and Other Essays in Indian and Central Asian Archaeology. translated by L. A. Thomas and F.W. Thomas, Paris & London.##[10] Foucher Alfred, (1949), La vie du Bouddha d'après les textes et les monuments de l'Inde, Payot, Paris.##[11] Frédéric Louis, (1994). L'art de L'Inde et de L'Asie du Sud-Est. Flammarion.##[12] Gilles Béguin (2009). L'art bouddhique. Cnrs éditions, Paris.##[13] Lamairesse E., (1892). La vie du Bouddha, Suivie du Bouddhisme dans l'Indo-Chine. Editeur Georges Carré, Bibliothèque des Religions Comparées, Paris.##[14] Lamotte Ét.(1947). La légende du Buddha. Revue de l'histoire des religions, tome 134 n°1-3, Paris.##[15] Loth Anne-Marie (2006). Art de l'Inde: Diversité et spiritualité. Éditions chapitre douze, Bruxelles-Paris.##[16] Migot.André (1957). LeBouddha. Le club français du livre, Paris.##[17] Mus Paul M. (1926). Le Bouddha paré. Son origine indienne. Befeo,XXVIII, 153-280, Paris.##[18] Oldenberg Hermann, (1934). Le Bouddha, sa vie, sa doctrine, sa communauté. trad. fr. d'A. Foucher, 4e éd., Paris.##[19] Przyluski Jean (1932). Le Bouddhisme. Rieder, Paris.##[20] Saint Hilaire J., Barthélemy (1862). Le Bouddha et sa religion, nouvelle Edition. Didier et C., Libraires Editeurs, Paris.##[21] Senart Émile Charles Marie (1862). Essai sur la légende du Bouddha. Ernest Leroux, Êditeur, Paris.##

0 تحلیل و بررسی مولفه های روانشناسی مثبت در داستان های مثنوی معنوی و کاربرد آن در تربیت دوره نوجوانی The components of positive psychology in the stories of Mathnawi and their usage in adolescence period training https://jrm.ut.ac.ir/article_60537.html 10.22059/jrm.2016.60537 0 روان‌شناسی مثبت‌نگر نه تنها برای بهبود و ایجاد توانمندی‌های افراد، بلکه به‏منظور پرورش تاب‌آوری، بهبود کیفیت زندگی و ایجاد سپری در برابر عود نشانه‌ها، ایجاد گردید. افزایش توانمندی‌ها و صفات مثبت بایست مؤلفه‌های اصلی هر روند درمانی باشد؛ چرا که این مداخلات نشانه‌های بیماری را کاهش داده، از عود آنها جلوگیری می‌کنند و باعث اصلاح کیفیت زندگی می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و بررسی مؤلفه‌های روان‌شناسی مثبت در داستان‏های مثنوی معنوی و کاربرد آن در تربیت دورة نوجوانی صورت گرفته‏است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مؤلفه‌های روان‌شناسی مثبت، از جمله امید، خوش‌بینی، شادی، رضایت، فضایل اخلاقی، بخشش، انعطاف‌پذیری، شکرگزاری و تشکر، مراقبه و معناجویی در داستان‌های مثنوی معنوی سبب شکوفایی و توسعۀ توانمندی‌های درونی و کسب فضیلت‌های اخلاقی می‌شود. این مؤلفه‌ها نوجوانان را قادر می‌سازد تا با ناملایمات، بحران‌ها و سایر رویدادهای نامطلوب زندگی کنار بیایند، به سلامت جسمی و روانی دست یابند و به بهبود روابط فردی، خانوادگی و اجتماعی‌ نایل گردند. 1 Positive psychology has been established not only to expand and improve the abilities of individuals, but to promote endurance, to improve life quality, and to create a shield against psychiatric symptoms. An enhancement in abilities and positive attributes should be the permanent factors in all treatments, because these Interventions decrease disease symptoms, prevent their reversion, and improve skills of individual and social life. This study aims to analyze and evaluate the factors of positive psychology in Mawlana's stories, and its use in the training of adolescents. The results of the study indicate that the components of positive psychology (such as: hope, optimism, happiness, satisfaction, moral virtues, forgiveness, appreciation, meditation, and seeking meaning) in the stories of Mathnawi cause prosperity, development of internal and mental capabilities, and obtaining moral virtues. The mentioned factors would help teenagers to resolve difficulties, crises and other undesirable events. They cause the physical and mental health and improve the individual, familial, and social relations. 21 46 اعظم آصف نیا Azam Asefnia دانشجوی دکترای فلسفۀ تعلیم و تربیت دانشگاه تهران ایران az.asefnia@gmail.com افضل السادات حسینی Afzal-ul-sadat Husseini دانشیار گروه فلسفۀ تعلیم و تربیت دانشگاه تهران. ایران مجتبی زروانی Mojtaba Zorvani دانشیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه تهران ایران zurvani@gmail.com تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان دورۀ نوجوانی روان‌شناسی مثبت مثنوی معنوی 1] پورمختار و همکاران، محسن (1393). «کاربرد تعلیمی داستان‌های مثنوی در اجرای نمایش‌های کاربردی برای کودکان و نوجوانان»، پژوهش نامۀ ادبیات تعلیمی(پژوهش‏نامۀ زبان و ادبیات فارسی )، دورۀ ششم، شمارۀ 21.##[2] حکیمی و کاموس، محمود (1389). سخنی دربارة ادبیات کودکان و نوجوانان، تهران، 1384ش.##[3] صدرزاده، ماندانا، «نقش قصه‌های تمثیلی در تعلیم و تربیت»، فصل‏نامۀ پژوهش‌های زبان و ادبیات تطبیقی، دورۀ 1، شمارۀ 1. ##[4] علوی، محمد (بهمن و اسفند 1367). «تمثیل در شعر ملای رومی»، کیهان اندیشه.##[5] غفاری و همکاران، سعید (1384). گامی در ادبیات کودکان و نوجوانان(همراه با کتاب‌شناسی کتاب‌های مناسب)، تهران: انتشارات دبیرش. ##[6] قاسمی و قریشیان، نظام‌الدین (1388). «روان‌شناسی مثبت، رویکرد نوین روان‌شناسی به طبیعت انسان»، مجلۀ تازه های روان‌درمانی، شمارۀ 51-52.##[7] کرنی، ریچارد (1384). در باب داستان، مترجم: سهیل سمی،. تهران، ققنوس.##[8] گراوند، علی (1388). «بوطیقای قصه در غزلیات شمس»، کاوش‌نامۀ زبان و ادبیات فارسی، سال دهم، شمارۀ 18.##[9] مقدم، مریم (1392). «تحلیل محتوایی بیست سال بازنویسی مثنوی برای کودکان و نوجوانان (1369-1389)»، فصل‌نامۀ علمی‌پژوهشی پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شمارۀ 28.##[10] نجفی بهزادی و همکاران، سجاد (1394). «بررسی سهم نوجوانان از مفاهیم تعلیمی تربیتی مثنوی)بر اساس داستان‌های بازنویسی‌شدۀ جعفر ابراهیمی شاهد و احمد نفیسی از مثنوی)»، فصل‌نامۀ پژوهش‌های ادبی و بلاغی، دورۀ سوم، شمارۀ 2.##[11] نیری و مرتضایی، محمد (1392). «شخصیت‌سازی و شخصیت‌پردازی در آثار اقتباسی از مثنوی مولوی برای کودکان و نوجوانان»، مجلۀ علمی ‌پژوهشی مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز، سال 4، شمارۀ 1.##[12] Brouwer, D., Meijer, R. R., Weekers, A. M., & Beneke, J. J. (2008).»On the Dimensionality of the Dispositional Hope Scale«, Psychological Assessment, 20(3).##[13] Creamer, M., O'Donnell, M. L., Carboon, I., Lewis, V., Densley, K., McFarlane, A., & Bryant, R. A. (2009).»Evaluation of the Dispositional Hope Scale in Injury Survivors«, Journal of Research in Personality, 43(4).##[14] Dufault, K., & Martocchio, B. C. (1985).»Hope: Its Spheres and Dimensions«, Nursing clinics of North America.##[15] Emmons, R. A., & Crumpler, C. A. (2000). »Gratitude as a Human Strength: Appraising the Evidence«, Journal of Social and Clinical Psychology, 19(1).##[16] Magaletta, P. R., & Oliver, J. M.(1999).»The Hope Construct, Will and Ways: Their Relations with Self-Efficacy, Optimism, and Well-Being«, Journal of Clinical Psychology, 55(5).##[17] Miller, J. G. & Powers, M. J,(1988).»Development of an Instrument to Measure Hope«, Nursing Research, 37(1), 6-10.##[18] Seligman, M. E. P., Steen, T. A., Park, N., & Peterson, C. (2005).»Positive Psychology Progress: Empirical Validation of Interventions«, American Psychologist, 60(5).##[19] Seligman, M. E. P., Csikszentmihalyi, M. (2000).»Positive Psychology: An Introduction«, American Psychologist, 55 ( 1).##[20] Snyder C. R., Lopez S. J. (2002). Handbook of Positive Psychology,New York: Oxford University Press.##[21] Snyder, C. R., Tsukasa, K. (2005).»The Relationship between Hope and Subjective Well-being: Reliability and Validity of the Dispositional Hope Scale, Japanese Version«, Japanese Journal of Psychology, 76(3).##

0 دینداری پست مدرن و از خودبیگانگی ملی Postmodern Religiosity and National Alienation https://jrm.ut.ac.ir/article_60546.html 10.22059/jrm.2016.60546 0 دین از مهم‏ترین عوامل تأثیرگذار بر شکل‏گیری و بقای «هویت ملی» است. هرگونه تحولی بر بروز اجتماعی دین می‏تواند هویت را دستخوش تغییراتی کند. مسئلة این نوشتار آن است که «پست‏مدرنیزاسیون دینداری» چه رابطه‏ای با «از خود بیگانگی ملی» دارد. نوشتار حاضر، به روش تحلیلی و نه پژوهش پیمایشی تلاش می‏کند که رابطة معنادار میان این دو را به اثبات رساند. در تحلیل دینداری پست‏مدرن، به ویژگی‏هایی می‏رسیم که برای احساس تعلق به هویت ملی، مضر و مخرب‏اند؛ از آن جمله می‏توان به سطحی و روبنایی شدن دین، فرقه‏گرایی شدید، مصرفی شدن دین، تبدیل دین به حالتی که از آن به «دین خویشتن» یاد می‏توان کرد و عرفی‏سازی جهان اشاره نمود. این ویژگی‏ها موجب محو الگوها و مرجعیت‏های اصیل، اهداف مشترک ملی، محرومیت جامعه از کارکرد انسجام‏بخشی دین، پلورالیسم و تضعیف جایگاه شعائر و مناسک دینی می‏گردند. این پیامدهای منفی که دامنگیر هویت ملی می‏گردند، بر دامنه و شدت از خودبیگانگی می‏افزایند. 1 Religion is no doubt an effective and determinative part of national identity. Therefore, we may conclude that the postmodernization of religion, has a huge impression on the identity. In this article we try to examine analytically the relation between postmodern religiosity and national alienation. Postmodern religiosity is very superficial, consumer, denominationalist and secular. Besides, it is so that we can call it "self-religion". It means that postmodern religiosity is concentrated on self-realization and self-centralization. These characteristics result in national alienation, because they destroy social, cultural and religious patterns. They also obscure the common goals and deprive the society from solidarity which is infused by religion. Pluralism is another result of postmodernization of religion that amplifies the razzle-dazzle of identity and supports the national alienation. 47 65 بهزاد حمیدیه Behzad Hamidieh استادیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه تهران ایران hamidieh@ut.ac.ir پست ‏مدرنیزاسیون دینداری جنبش‏های نوپدید دینی هویت ملی عرفی‏سازی فرقه‏گرایی [1] اتو، رودلف (1380). مفهوم امر قدسی، ترجمه: همایون همتی، تهران، نقش جهان.##[2] الیاده، میرچا (ویراستار‌) (1375). دین‏پژوهی، ترجمه: بهاء‏الدین خرمشاهی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##[3] ایلیا (م. رام‏الله‌) (بی‏تا). جریان هدایت الهی یا تعالیم حق، تدوین: پیمان الهی، تهران، تعالیم مقدس.##[4] برانتون، پل (1383). تفسیرهای پل برانتون از کتب مقدس، ترجمه: هما شهرام‏بخت، تهران، جم.##[5] براون، استیون اف (1391). دینهای جهان: آیین پروتستان، ترجمه: فریبرز مجیدی، قم، ادیان.##[6] بروجردی، مهرزاد (1377). « بحثی در باب تعابیر ملی‏گرایانه از هویت ایرانی»، کیان، شمارة 47.##[7] بل، دانیل (1380). «دین و فرهنگ در جامعه پساصنعتی»، ترجمه: مهسا کرم‌پور، ارغنون، شمارة 18، پاییز، صص 183 –159.##[8] بیرو، آلن (1380). فرهنگ علوم اجتماعی، باقر ساروخانی، تهران، کیهان.##[9] پیرسون، کریستوفر (1384). معنای مدرنیت: گفتگو با آنتونی گیدنز، علی اصغر سعیدی، تهران، کویر.##[10] چلبی، مسعود (1375).نظم اجتماعی، تهران، نی‌.##[11] حمیدیه، بهزاد (1391). معنویت در سبد مصرف، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.##[12] رزازی‌فر، افسر (1379). «الگوی جامعه‏شناختی هویت ملی در ایران (با تأکید بر رابطة میان هویت ملی و ابعاد آن‌«، فصلنامة مطالعات ملی، شمارة 5.##[13] رستگار، علی‏عباس (1389). معنویت در سازمان با رویکرد روان‌شناختی، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب.##[14] ریتزر، جرج (1374). جامعه‏شناسی در دوران معاصر، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران، علمی.##[15] عاملی، سعیدرضا (1380). «تعامل جهانی شدن، شهروندی و دین»، نامة علوم اجتماعی، شمارة 18، پاییز و زمستان.##[16] کریسایدز، جرج د (1382). «تعریف معنویت‏گرایی جدید»، ترجمه: باقر طالبی‌ دارابی، فصلنامة تخصصی هفت آسمان، شمارة 19.##[17] گل‏محمدی، احمد (1381). جهانی شدن، فرهنگ، هویت،تهران، نی.##[18] ملتون، گوردون (1385)، «ظهور رشتة مطالعات ادیان نوپدید از دیدگاه ملتون»، ترجمه: بهزاد حمیدیه و مجتبی کرباسچی، مجلة راهبرد مرکز تحقیقات استراتژیک، شمارة 39، بهار، صص 342- 319.##[19] همیلتون، ملکم (1377).جامعه‏شناسی دین، محسن ثلاثی، تهران، تبیان.##[20] واترز، مالکوم (1379). جهانی شدن، اسماعیل مردانی گیوی و سیاوش مریدی، تهران، سازمان مدیریت صنعتی.##[21] یوسفی، علی (1380). «روابط بین قومی و تأثیر آن بر هویت ملی اقوام در ایران»، فصلنامة مطالعات ملی، شمارة 8، سال دوم، تابستان.##[22] Bauman, Zygmunt (2000), Liquid Modernity, Cambridge: Polity Press.##[23] Beck, Ulrich (1986), Risk Society: Towards a New Modernity,London: Sage.##[24] Berger, Peter (2006), Speaking on Religion in Globalizing World, in: http://pewforum.org/events/linex.php?EventID=136.##[25] Calhoun, Craig (1995), Critical Social Theory, Basil Blackwell.##[26] Campbell, Colin (1999), The Easternisation of the West, in: Bryan Wilson & Jamie Cresswell (eds.), New Religious Movements, Challenge And Response, London and New York: Routledge, pp. 35- 48.##[27] Callinicos, Alex (1999), Social Theory: Historical Introduction, New York: New York University Press.##[28] Castells, Manuel (1996), The Rise of the Network Society, Wiley-Blackwell.##[29] ‏‏‏‏---------- (1997) ), The Power of Identity, Oxford: Blackwell.##[30] Clarke, Peter (2006), New Religions in Global Perspective, New York: Routledge.##[31] Geertz, Clifford (1973), The Interpretation of Cultures, New York: Basic Books. ##[32] Giddens, Anthony (1990), The Consequences of Modernity, Cambridge: Polity Press.##[33] Harvey, David (1989), The Condition of Postmodernity, An enquiry into the origins of cultural change, Oxford: Blackwell.##[34] Jameson, Fredric (1991), Postmodernism, or the Cultural Logic of Late Capitalism, London: Verso.##[35] Li, Rebecca S. K. (2002), Alternative Routes To State Breakdown: Toward an Integrated Mode of Territorial Disintegratio, in: Sociological Theory, N. 20, March.##[36] Lyotard, Jean Francois (1984), The Postmodern Condition: A Report on Knowledge, tr. Geoff Bennigton and Brain Massumi, Minneapolis: University of Minnesota Press.##[37] Melton, J. Gordon (1999), The Rise of the Study of New Religions, A Paper at CESNUR 99, Bryn Athyn, Pennsylvania- Preliminary Version © J. Gordon Melton, 1999 (http://www.cesnur.org).##[38] Miller, Vincent J. (2004), Consuming Religion, Christian Faith and Practice in a Consumer Culture, New York: Continuum.##[39] Paxton, Pamela (2002), Social Capital and Democracy, in: American Journal of Sociology ,V. 67.##[40] Wilson, Bryan (1999), Introduction, in: Bryan Wilson & Jamie Cresswell (eds.), New Religious Movements, Challenge and Response, London & New York: Routledge.##

0 عبادتگاه ‏های اهل کتاب در آینة فقه امامیه Worship houses of people of the book in Imami jurisprudence viewpoint. https://jrm.ut.ac.ir/article_60549.html 10.22059/jrm.2016.60549 0 از نظر اسلام معابد اهل کتاب مهم و جهاد برای حفظ آنها مفید است. معابد به‏دلیل ذکر و یاد خدا از شعائر هستند و تعرض به آنها حرام ‏است. اسلام نماز خواندن در آنها را جایز می‏داند و برای تغلیظ سوگند از آنها بهره گرفته و در صورت از بین رفتن اهالی آنها، استفاده از وسایلش را در مسجد مجاز می‏شمارد و در صورت تبدیل آنها به مسجد حداقل‏های تغییر ضروری را مثل ایجاد محراب مجاز می‏داند و خلاصه اینکه پاره‏ای از احکام مساجد را بر آنها بار کرده‏است. سخت‏گیری برخی از فقها دربارة معابد، بیشتر به دلایل لزوم دوری از اعانه بر معصیت و ظلم و گمراهی است، وگرنه برخی از فقها وقف بر اهل کتاب را به دلایل انسان‏دوستی و امکان تولد مسلمان از ایشان مجاز دانسته‏اند. 1 In Islamic jurisprudence, the worship houses of people of the book are considered as an important issue and Jihad is allowed to maintain these temples. Because, they are the representatives of rituals as remembrance of God and aggression against them is prohibited. to pray in these houses of worship is permitted and swearing can be done in these temples. In case of loss of their residents, their belongings can be used in mosques and if converted to mosque, minimum alterations (like building the altar) are permitted. In brief, some of the provisions of the mosques are applied for these houses of worship. Severity of some of the jurists about the temples is mainly because of required charities to avoid the sin and injustice and error of the people of the book. Some other jurists allowed dedication to the people of the book due to philanthropy reasons and possibility of their conversion to Islam. 67 87 مرتضی رحیمی morteza rahimi . استادیار بخش علوم قرآن و فقه دانشکدة الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز. ایران mrahimi2@gmail.com مهدی حمیدی Mehdi Hamidi دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران. ایران mahdi.hamidi@ut.ac.ir بازسازی بیع تعرض تعمیر تغییر کنائس و معابد [1] قرآن کریم.##[2] آملی، میرزا هاشم (1406ق). المعالم المأثوره: قم، مؤلف ‏الکتاب.##[3] ابن سیده، علی بن اسماعیل(بی‏تا). المحکم و المحیط الاعظم، بیروت، دارالکتب العلمیه.##[4] ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب، بیروت، دارالفکر و الطباعه و النشر و التوزیع.##[5] ازهری، ابو منصور محمد بن احمد(بی‏تا). تهذیب اللغة: بیروت، دار احیاء التراث العربی.##[6] بهجت، محمدتقی (1428ق). استفتائات، قم، دفتر محمدتقی بهجت.##[7] __________ (1426ق). جامع المسائل، قم، دفتر محمدتقی بهجت.##[8] ثعالبی، عبدالملک بن محمد (بی‏تا). فقه اللغه، بیروت، دارالکتب العلمیه.##[9] تبریزی، جواد (بی تا). استفتاءات جدید، قم، بی‏نا.##[10] جزائری مروج، سیدمحمدجعفر (1416ق). هدی الطالب فی شرح المکاسب، قم، مؤسسه دارالکتاب.##[11] جصاص، احمد (1405ق). احکام القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی.##[12] جوهری، اسماعیل بن محمد(بی‏تا). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة: بیروت، دار الملایین.##[13] حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت(ع).##[14]- حسنی، هاشم معروف (1411ق). تاریخ الفقه الجعفری، قم، دارالکتاب الاسلامی.##[15] حسینی تهرانی، محمدحسین (1421ق). ولایت فقیه در حکومت اسلام، مشهد، انتشارات علامه‏ طباطبایی.##[16] حلی محقق، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم، مؤسسة‏ اسماعیلیان.##[17] حلی، حسن بن یوسف (1411ق). تبصره المتعلمین فی احکام الدین، تهران، مؤسسة‏ چاپ و نشر.##[18] _______________ (1420ق). تحریر الاحکام الشرعیه علی مذهب الامامیه، قم، مؤسسة‏ امام صادق علیه‏السلام.##[19] ____________ (1413ق). قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة‏ مدرسین حوزة‏ علمیة‏ قم.##[20] ______________ (1412ق). منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه.##[21] _____________ (1419ق). نهایه الإحکام، قم، مؤسسة‏ آل البیت(ع).##[22] _____________ (1410ق)، ارشاد الاذهان، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.##[23] حلّی فخرالمحققین، محمد بن حسن حلی (1387ق). ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، قم، مؤسسة‏ اسماعیلیان.##[24] حلّی سیوری، مقداد (1404ق). التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، قم، انتشارات کتابخانة‏ آیت‏الله. مرعشی نجفی.##[25] ___________ (1425ق). کنز العرفان فی فقه القرآن، قم، انشارات مرتضوی.##[26] __________ (1403ق). نضد القواعد الفقهیه، قم، کتابخانة آیت‏الله مرعشی نجفی.##[27] حلی، حسین (1415ق). بحوث فقهیه، قم، مؤسسه المنار.##[28] حلی، شمس‏الدین محمد (1424ق). معالم الدین فی فقه آل یاسین، قم، مؤسسة‏ امام صادق(ع).##[29] حلی، جمال‏الدین احمد (1410ق). المقتصر من شرح المختصر، مشهد، مجمع البحوث الاسلامیه.##[30] خمینی، روح‏الله (بی تا). تحریرالوسیله، قم، مؤسسة مطبوعات دارالعلم.##[31] خویی، ابوالقاسم (1418ق). فقه الشیعه ـ کتاب الطهاره، قم، مؤسسة آفاق.##[32] دینوری، عبدالله بن محمد (1424ق). الواضح فی تفسیر القرآن الکریم، بیروت، دارالکتب العلمیه.##[33] روحانی قمی، صادق (1412ق). فقه الصادق، قم، مدرسه الامام الصادق(ع).##[34] سبزواری، عبدالاعلی (1413ق). مهذب الاحکام، قم، دفتر آیت‏الله سبزواری.##[35] سبزواری قمی، علی (1421ق). جامع الخلاف و الوفاق بین الإمامیه و بین ائمه الحجاز و العراق، قم، زمینه‏سازان ظهور امام عصر(ع).##[36] سبزواری، محمدباقر (1247ق). ذخیره المعاد فی شرح الارشاد، قم، مؤسسة‏ آل البیت(ع).##[37] سبزواری، عبدالاعلی (بی تا). جامع الاحکام الشرعیه، قم، مؤسسه المنار.##[38] شاهرودی، محمود (1426ق). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت(ع)، قم، مؤسسة دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع).##[39] __________ (1423ق). موسوعه الفقه الاسلامی طبقاً لمذهب اهل البیت(ع)، قم، موسسة دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع).##[40] شهید اول، محمد بن مکی (1417ق). الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة مدرسین حوزة‏ علمیة‏ قم.##[41] شهید ثانی عاملی، زین‏الدین بن علی (بی تا). روض الجنان فی شرح ارشاد الاذهان، قم، مؤسسة آل البیت(ع).##[42] شهید ثانی عاملی، زین‏الدین بن علی (1413ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیه.##[43] شیرازی، محمد (1426ق). الفقه، السلم و السلام، بیروت، دارالعلوم للتحقیق و الطباعه و النشر و التوزیع.##[44] شیرازی، محمد (بی‏تا). ألاسأله و الاجوبه: بی‏جا.##[45] صاحب ابن عباد، اسماعیل (1414ق). المحیط فی اللغه، بیروت، عالم الکتاب.##[46] صدر، محمدباقر (1408ق). بحوث فی شرح العروه الوثقی، قم، مجمع الشهید آیه‏الله الصدر العلمی.##[47] صدوق قمی، محمد بن علی (1413ق). من لایحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی .##[48] طبرسی، فضل بن حسن (1372ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصرخسرو.##[49] طوسی شیخ، محمد بن حسن (1387ش). المبسوط فی فقه الامامیه، تهران، المکتبه المرتضویه لاحیاء الآثار الجعفریه.##[50] عاملی حسینی، جواد بن محمد (1419ق). مفتاح الکرامه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.##[51] عراقی، عبدالنبی (1380ق). المعالم الزلفی، قم، المطبعه العلمیه.##[52] عمیدی، عمیدالدین (1416ق). کنز الفوائد فی حل مشکلات القواعد، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة مدرسین حوزة‏ علمیة‏ قم.##[53] فراهیدی، خلیل بن احمد (ق1410). کتاب العین، قم، نشر هجرت.##[54] فیض کاشانی، محمدمحسن (1406ق). الوافی، اصفهان، کتابخانة امام امیرالمومنین علی(ع).##[55] فیاض کابلی، محمداسحاق (بی تا). تعلیق مبسوطه علی العروه الوثقی، قم، انتشارات محلاتی.##[56] __________________ (1426ق). توضیح المسائل، قم، انتشارات مجلسی.##[57] فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (بی‏تا). القاموس المحیط، بیروت، دارالکتب العلمیه.##[58] فیومی، احمد بن محمد (بی‏تا). المصباح المنیر، قم، مؤسسه الهجره.##[59] قرشی، علی‏اکبر (1412ق). قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه.##[60] کاشف الغطاء، جعفر نجفی (1422ق). کشف الغطاء عن مبهمات الشریعه الغراء، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزة‏ علمیة‏ قم.##[61] کرکی، علی بن حسین (1414ق). جامع المقاصد، قم، مؤسسه‏ آل البیت(ع).##[62] کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.##[63] گیلانی، محمدباقر (1409ق). تحفه الابرار الملتقط من آثار الائمه االاطهار، اصفهان، انتشارات کتابخانة مسجد سید.##[64] المتقی الهندی، علاء‏الدین علی (1409ق). کنز العمال، بیروت، مؤسسه الرساله.##[65] مجلسی اول، محمدتقی (1400ق). یک دوره فقه کامل فارسی، تهران، مؤسسه و انتشارات فراهانی.##[66] مصطفوی، حسن (1402ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، مرکز الکتاب للترجمه و النشر.##[67] مطهری، مرتضی (1383ش).مجموعه آثار شهید مطهری،قم- تهران، انتشارات صدرا.##[68] مغربی تمیمی، ابوحنیفه نعمان بن محمد (1385ق)، دعائم الاسلام، قم، مؤسسة آل البیت(ع).##[69] مفید بغدادی، محمد بن محمد (1413ق). المقنعه: قم، کنگره هزارة شیخ مفید.##[70] مکارم شیرازی، ناصر (1427ق)، استفتائات جدید، قم، انتشارات مدرسة امام امیرالمؤمنین(ع).##[71] مکارم شیرازی، ناصر (1372ش). تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.##[72] ملکی میانجی، محمدباقر (1400ق).بدایع الاحکام، بیروت، مؤسسه الوفاء.##[73] منتظری، حسین‏علی (1409ق). مبانی فقهی حکومت اسلامی، قم، مؤسسة‏ کیهان.##[74] _________ (1417ق). نظام الحکم فی الاسلام، قم، نشر سرابی.##[75] میرزای قمی، ابوالقاسم گیلانی (1413ق). جامع الشتات فی اجوبه السؤالات، تهران، مؤسسة‏ کیهان.##[76] نایینی غروی، محمدحسین (1421ق). الرسائل الفقهیه للنجم‏آبادی، قم، انتشارات مؤسسة معارف اسلامی امام رضا(ع).##[77] نجفی، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت، دار احیاء التراث العربی.##[78] __________ (1415ق). مجمع الرسائل(محشی)، مشهد، مؤسسة‏ صاحب‏الزمان(ع).##[79] نراقی، محمدمهدی (1426ق). تحفة‏ رضویه، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزة‏ علمیة‏ قم.##[80] واسطی زبیدی، محب‏الدین (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع.##[81] یزدی، محمدکاظم طباطبایی (1409ق). العروه الوثقی فیما تعم به البلوی، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.##

0 گونه‏ شناسی تفاسیر عرفانی در موضوع حروف مقطعه قرآن Typology of mystical interpretations of Horuf-e-Moqatta’e in Quran https://jrm.ut.ac.ir/article_60555.html 10.22059/jrm.2016.60555 0 موضوع این مقاله طبقه‏بندی نظرات مندرج در تفاسیر عرفانی درباره ماهیت حروف مقطعه و انواع معنایابی از این حروف است. در این مقاله آرای ده مفسر عارف و صوفی [سهل تستری، سلمی، قشیری، میبدی، روزبهان بقلی، عبدالرزاق کاشانی، ملاصدرا، اسماعیل حقی، صفی‌علی‌شاه، و گنابادی] از قرون مختلف، درباره حروف مقطعه قرآن بررسی و یافته‌ها در دو سطح طبقه‌بندی شده است. در سطح نخست انواع یافته‌های آنان درباره ماهیت حروف مقطعه و در سطح دوم درباره روش و انواع این معنایابی از نظر محتوایی بحث شده است. در سطح نخست هفت نظر طبقه‌بندی شد: تشابه حروف مقطعه؛ از اسرار بودن این حروف؛ داشتن جنبه‌ بلاغی؛ سوگند خداوند بودن همه یا برخی از این حروف؛ اسامی سوره‌های قرآن کریم بودن برخی از این حروف؛ اسامی پیامبر بودن برخی از حروف، و اسامی خداوند بودن حروف و نهاده شدن اسم اعظم الهی در آنها. هریک از این نظرات با تفاسیر جامعی مانند جامع البیان طبری، روض الجنان رازی و مجمع البیان طبرسی مقایسه و نشان داده شد که سخنان عرفا درباره ماهیت حروف مقطعه عموماً در تفاسیر رسمی انعکاس داشته است. در سطح دوم معنایابی بر اساس مشابهت و مشاکلت حروف با مفاهیم عرفانی توضیح داده شده است. در این نوع از معنایابی، چهار نوع محتوا مد نظر مفسران عارف بوده است که عبارتند از: معنایابی ناظر به حق و اسماء و صفات او؛ معنایابی ناظر به پیامبر و جامعیت حقیقت و مراتب او؛ معنایابی ناظر به سلوک سالکانه و مواجید عارفانه؛ و معنایابی ناظر به مراتب عالم و مراتب تنزلات وجود. 1 The purpose of this article is to identify the various mystical interpretations of Horuf-e-Moqatta’e (separated letters) in Qur’an. Ten mystical interpreters-the Qur’an-al-Azim, Haghayegh-al-Tafsir, lata’ef- al-Esharat, Kashf-al-asrar, Ara’es-al-Bayan, Ta’vilat, Rouh-al-Bayan, Manzum e Safi, Bayan-al-Sa’adah- have been selected from several centuries and their explanations, after entries about Horuf-e-Moqatta’e in twenty nine Sura's of Qur’an, are classified in two levels. The first level is all about mystics' findings on the nature of the Horuf-e-Moqata’e and the second concerns the semantic aspects of their contents. The former includes seven views: Similarities among the Horuf-e-Moqatta’e; Secrecy of these letters; Concerning eloquence aspects; Assuming them as God’s oaths; Assuming them as titles of Quranic Sura’s; Assuming them as prophets' names; Assuming them as names of God encompassing His High Name. In the latter, however, semantic aspects based upon similarities and forms of these letters and their mystical concepts are explained. 89 106 محمود شیخ Mahmoud Sheikh استادیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه تهران ایران mahmood.sheykh@gmail.com مرتضی (هومن) زارع دار Mirtaza Zare'dar کارشناسی ارشد ادیان و عرفان دانشگاه سمنان. ایران zaredar_m@yahoo.com قرآن کریم تفسیر عرفانی حروف مقطعه [1] قرآن کریم.##[2] ابوالفتوح رازی، حسین بن علی (1374). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، به کوشش و تصحیح محمدجعفر یاحقی و محمدمهدی ناصح، مشهد، بنیاد پژوهش‏های آستان قدس رضوی.##[3] بقلی شیرازی، روزبهان (2008م). تفسیر عرائس البیان فی حقایق القرآن، محقق و مصحح: احمد فرید المزیدی، بیروت، دارالکتب العلمیه.##[4] پارساپور، زهرا (1390). «دیدگاه عین القضات در باب حروف، حروف مقطعه و نقط»، لسان مبین، شمارة 6، زمستان، صص31-47.##[5] پورجوادی، نصرالله (1369).‏ مجموعة آثار ابوعبدالرحمن سلمی‏، ج اول، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.##[6] تستری‏، سهل بن عبدالله (1423 ق). تفسیر التستری،‏ مصحح و محقق: محمد باسل عیون السود، بیروت، دارالکتب العلمیه.##[7] حسینی، سیداحمد؛ مسلم‏پور، ابراهیم (1393). «روش فلسفی ابن سینا در تفسیر حروف مقطعه قرآن»، حکمت سینوی، شمارة 52، پاییز و زمستان، صص 5-24.##[8] حقی بروسوی، اسماعیل‏ (بی‏تا). تفسیر روح البیان، بیروت، دارالفکر.##[9] سلطانی رنانی، مهدی (1384). «حروف مقطعه از دیدگاه ملاصدرا»، پیام جاویدان، شمارة 7، تابستان، صص171-180.##[10] -------------- (1381). «تناسب مضامین سوره‏ها با حروف مقطعه در قرآن کریم»، کوثر، شمارة 6، زمستان، صص38-43.##[11] صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1366). تفسیر القرآن الکریم، تصحیح محمد خواجوی؛ قم، بیدار.##[12] صفی‏علیشاه‏، محمد حسن بن محمد باقر (1378). تفسیر صفی، تهران، انتشارات منوچهری.##[13] طباطبایی، سیدکاظم (1385). «سنجش یک حدیث دربارة مدلول حروف مقطعه»، علوم حدیث، شمارة 39، بهار، صص66-84.##[14] طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، با مقدمة محمدجواد بلاغی، تهران، انتشارات ناصرخسرو، چ سوم.##[15] طبری، ابوجعفر محمد بن جریر (1412ق). بیروت، دارالمعرفه.##[16] فراستخواه، مقصود (1373). «حروف مقطعه و نماداندیشی دینی»، بینات، شمارة 1، بهار، صص65-76.##[17] قشیری، ابوالقاسم عبدالکریم (1981م). لطائف الاشارات، محقق و مصحح: ابراهیم بسیونی؛ مصر، الهیئه المصریه العامه للکتاب.‏##[18] کاشانی، عبدالرزاق (1422 ق). تفسیر ابن عربی [تأویلات عبد الرزاق]، محقق و مصحح: سمیر مصطفی رباب، بیروت، دار احیاء التراث العربی.##[19] گنابادی، سلطان‏محمد (1408 ق). تفسیر بیان السعاده فی مقامات العباده، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، چ دوم.‏##[20] محمدی، محمدعلی (1378). «حروف مقطعه در نگاه عرفا»، بینات، شمارة 24، زمستان، صص75-86.##[21] مقاتل بن سلیمان بلخی (1423ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان، تحقیق: عبدالله محمود شحاته، بیروت،: دار احیاء التراث.##[22] میبدی، ابوالفضل رشیدالدین (1371). کشف الاسرار و عده الابرار، محقق و مصحح: علی‏اصغر حکمت، تهران، انتشارات امیرکبیر.##

0 تبیین عرفانی شنیدن الهیِ انسان از دیدگاه عبدالرزاق کاشانی ‏ Mystical Explanation of Divine Hearing from the Perspective of Abdul Razzaq Kashani https://jrm.ut.ac.ir/article_60556.html 10.22059/jrm.2016.60556 0 شنیدن فراحسی از دیدگاه عبدالرزاق کاشانی اقسامی دارد که عبارتند از: شنیدن پذیرفتنی و انقیادی؛ شنیدن تفهمی؛ شنیدن اهتدایی؛ شنیدن الهی. مراد از شنیدن الهی انسان، شنیدنی است که در آن، خدا در هر شنیده‏ای شهود می‏شود. این جستار نیز درصدد واکاوی این مسئله است که چگونه می‏توان در اندیشة عرفانی کاشانی شنیدن الهی را تبیین کرد؟ یافته‏های این جستار نیز به قرار زیر است: کاشانی سخنی در باب ارتباط مظهریت احدیت جمع و شنیدن دارد که نگارنده بر پایة امکانات درونی آن، شنیدن الهی را بر پایة حد وسط مظهریت احدیت جمع و در قالب دو تقریر، قابل تبیین می‏داند، همچنین، بر پایة حد وسط یادشده، مغایرت میان قوای نفس و آلات آن برچیده می‏شود و هر یک از قوا و آلات و هر ذرة انسان، کار دیگر قوا و آلات را انجام می‏دهد، یعنی با همة آنها می‏توان شنید. 1 From the Perspective of Abdul Razzaq Kashani, hearing of extra-sensory has different types that include: acceptable and binding hearing, hearing of interpretative, hearing of Guidance and hearing of Divine. The purpose of Divine hearing is that in which God is heard in each of His revelation. this research’s question is: How can Divine hearing in Kashani’s mystical thought is to be explained? The results of this study are as follow: According to Kashani there is relationship between the manifestation of Allah (and Divine hearing. It has two versions. In that stage, the contrast between the forces of the soul and its instruments is removed and any of the powers and instruments, and every particle of human being do the rest. One can hear by all of them. 107 122 عبداله صلواتی Abdollah Salavati استادیار گروه الهیات دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران ایران salavati2010@gmail.com شنیدن شنیدن الهی عبدالرزاق کاشانی مظهریت احدیت جمع [1] قرآن کریم.##[2] إبن ترکه، صائن‏الدین على (1360). تمهیدالقواعد، تصحیح سیدجلال‏الدین آشتیانی، تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و آموزش عالی.##[3] --------------------- (1384). شرح نظم‏الدرر(شرح قصیدة تائیة ابن فارض)، تصحیح اکرم جودی نعمتی، تهران، میراث مکتوب.##[4] إبن عربى، محیى‏الدین (1423ق). دیوان ابن عربى، چ 2، بیروت، دارالکتب العلمیه.##[5] ------------------ (بی‏تا)، الفتوحات‏المکیه(اربع مجلدات)، بیروت، دارالصادر.##[6] التلمسانى، عفیف‏الدین سلیمان بن على (1371). شرح منازل‏السائرین(التلمسانى)، قم، انتشارات بیدار.##[7] جامى، عبد‏الرحمن (1370). نقدالنصوص فى شرح نقش‏الفصوص، چ2، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى.##[8] الجندى، مؤید‏الدین (1423ق). شرح فصوص‏الحکم(الجندى)، چ2، قم، بوستان کتاب.##[9] حسن‏زاده آملى‏، حسن (1383). انسان کامل از دیدگاه نهج‏البلاغه، ‏تهران‏، الف لام میم.##[10] السراج الطوسى، ابونصر (‏1914 م‏). اللمع فى‏التصوف‏، تصحیح: رینولد آلین نیکلسون‏، لیدن‏، مطبعه بریل‏.##[11] السلمى‏، ابوعبدالرحمن محمد بن الحسین (1369)، مجموعه آثارالسلمى،‏ تهران‏، مرکز نشر دانشگاهى‏.##[12] سهروردى، شهاب‏الدین ابوحفص (1427ق)، ‏‏عوارف‏المعارف‏، تصحیح: احمد عبدالرحیم‏السایح/ توفیق على وهبه، قاهره، مکتبه الثقافه‏الدینیه.##[13] فرغانى، سعیدالدین (1428ق). منتهى‏المدارک فى شرح تائیة ابن فارض، بیروت، دارالکتب‏العلمیه.##[14] فروزانفر، بدیع‏الزمان (1367). شرح مثنوى شریف(فروزانفر)، تهران، زوار.##[15] فنارى، شمس‏الدین محمد حمزه (2010م). مصباح‏الأنس بین المعقول و المشهود، بیروت، دارالکتب‏العلمیه.##[16]القشیرى، ابوالقاسم عبدالکریم (1374ق)، ‏الرساله‏القشیریه، تصحیح: عبدالحلیم محمود/ محمود بن شریف،‏ قم‏، انتشارات بیدار.##[17] قیصرى، داود (1375). شرح فصوص‏الحکم، تهران، شرکت انتشارات علمى و فرهنگى.##[18] کاشانى، عبدالرزاق (1380الف). پاسخ به پرسشى دربارة یکى از بزرگان در: مجموعة رسائل و مصنفات کاشانى، چ2، تهران، میراث مکتوب.##[19]------------- (1380ب). رسالة تشریقات در: مجموعة رسائل و مصنفات کاشانى، چ2، تهران، میراث مکتوب.##[20] ------------- (1380ج). رسالة مبدأ و معاد در: مجموعة رسائل و مصنفات کاشانى، چ2، تهران، میراث مکتوب.##[21] -------------- (1380د). السّوانح الغیبیّة و المواهب العینیّة در: مجموعه رسائل و مصنفات کاشانى، چ2، تهران، میراث مکتوب.##[22]------------- (1380 و). نامة شیخ عبدالرزاق کاشانى به علاء‏الدولة سمنانى(تحریر دوم) در: مجموعة رسائل و مصنفات کاشانى، چ2، تهران، میراث مکتوب.##[23]--------------- (1380ه). فی تفسیر قول‏النبی- صلى الله علیه و آله-: ثلاث مهلکات و ثلاث منجیات در: مجموعة رسائل و مصنفات کاشانى، چ2، تهران، میراث مکتوب.##[24] --------------- (1370). شرح فصوص‏الحکم، چ4، قم، انتشارات بیدار.##[25] --------------- (1385). شرح منازل‏السائرین، چ3، قم، انتشارات بیدار.##[26] ------------- (1426ق). لطائف‏الأعلام فى إشارات أهل‏الإلهام، قاهره، مکتبه الثقافه‏الدینیه.##[27] مستملى بخارى، اسماعیل (1363). شرح‏التعرف لمذهب‏التصوف، تهران، اساطیر.##[28] مولانا جلال‏الدین محمد بلخى(مولوى) (بی‏تا). مثنوى معنوى، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى.##[29] نراقى، ‏ملامحمدمهدى (1381). اللمعات‏العرشیه، کرج، عهد.##[30] هجویرى، ‏ابوالحسن على (1375)، کشف‏المحجوب‏، تصحیح ژوکوفسکى/ والنتین آلکسى یریچ‏، تهران، طهوری.##

0 زنانگی و تأنیث در هستی‏ شناسی ابن عربی The femininity in Ibn Arabi's cosmology https://jrm.ut.ac.ir/article_60557.html 10.22059/jrm.2016.60557 0 اندیشمندان و محققان بسیاری دربارة جایگاه و اهمیت زن در نظام عرفانی ابن عربی به تحقیق و تفحص پرداخته‏اند؛ چنانکه گویی وی زنانگی را همچون تعینی ثابت و پایدار از جنسیت می‏نگرد. اما تحقیق و تفحص در آثار ابن عربی، به‏ویژه «فتوحات‏المکیه» و «فصوص‏الحکم»، نشان می‏دهد که وی، زنانگی را تنها به‏عنوان صورت و تعینی از جنسیت در تمیز از مردانگی نمی‏نگرد، بلکه آن را در گستره‏ای وسیع در تبیین خداشناسی، جهان‏شناسی و انسان‏شناسی عرفانی خویش به کار می‏برد، تا جایی که وی ذات الهی و برخی از صفات او مانند قدرت و اراده را مؤنث دانسته و گاه آن را در مقامی برتر و بالاتر از مردانگی نشانده‏است. تحقیق حاضر نشان می دهد که تأنیث به معانی منفعل بودن، اثرپذیری و مادری، در هستی‏شناسی عرفانی ابن عربی به کار رفته و در هر کاربرد وجهی از وجوه گوناگون هستی را به نمایش گذاشته‏است. تأنیث چنان در تار و پود هستی‏شناسی عرفانی ابن عربی تنیده شده‏است که بدون آن نمی‏توان نظام اندیشگی او را واجد انسجام لازم دانست. همچنین می‏توان این‏گونه برداشت کرد که ابن عربی جنسیت را امری نسبی تلقی کرده و موجودات را دارای دو بعد زنانگی و مردانگی می‏دانسته‏است که در موقعیت‏های مختلف یکی از جنسیت‏ها را از خود نشان می‏دهند. 1 Many scholars and researchers have studied about the importance and status of woman in the mystical system of Ibn Arabi so far. Many of them claim that ibn Arabi considers the femininity as the fixed and permanent determination of gender. But studying Ibn Arabi's works, notably al-Futuhat al-Makkiyya and Fusus al-hikam, shows that Ibn Arabi doesn’t look at femininity only as a form and determination of femininity in contrast to masculinity, but employs it widely to explain his mystical understanding of God, universe, and human to the extent that he considers the Divine essence and some of His attributes, like power and will, to be feminine, and sometimes give it superior position in comparison to masculinity. This study shows that femininity is used in Ibn Arabi's mystical ontology in the meanings of passivity, receptivity, and motherhood. Each usage manifests an aspect of various aspects of the being. Femininity is so woven in the warp and woof of the mystical ontology of Ibn Arabi that without it, his system of thought seems to lack the necessary coherence. This understanding is also possible that Ibn Arabi deems the gender to be a relative affair and maintains that the beings have both aspects of femininity and masculinity which in different situations they display one of these aspects of gernder. 123 143 فاطمه وفائی fatemeh vafaei کارشناسی ارشد ادیان و عرفان دانشگاه تهران. ایران fatemeh.vaffaei@gmail.com حسن ابراهیمی Hasan Ibrahimi دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه تهران ایران ebrahim@ut.ac.ir ابن عربی جنسیت ذات و صفات الهی و زنانگی [1] آشتیانی، جلال‏الدین (1379). شرح مقدمۀ قیصری بر فصوص‏الحکم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیه.##[2] ابن عربی، محمد بن علی (2010م) الفتوحات‏المکیه، ج 9-1، قاهره، المکتبه‏العربی.##[3] ------------------ (1381). رسالة معرفت عالم اکبر و اصغر، مترجم: نجیب مایل هروی، تهران، مولی.##[4] ------------------ (1421ق). مجموعة رسائل ابن عربی، ج1: شجره‏الکون، بیروت، دارالمحجه‏البیضاء.##[5] ------------------- (1378). ترجمان الاشواق، شرح: رینولد نیکلسون، مترجم: گل‏بابا سعیدی، تهران، روزنه.##[6] ------------------- (بی‏تا). فصوص‏الحکم، تعلیقات ابوالعلاء عفیفی، بیروت، دارالکتاب‏العربی.##[7] ابوزید، نصرحامد (1391). چنین گفت ابن عربی، مترجم: محمد راستگو، تهران، نی.##[8] القونوی، صدرالدین (1371). الفکوک، مترجم: محمد خواجوی، تهران، مولی.##[9] الیاده، میرچا (1385). رساله در تاریخ ادیان، مترجم: جلال ستاری، تهران، سروش.##[10] شیمل، آنماری (1381). زن در عرفان و تصوف اسلامی، مترجم: فریده مهدوی دامغانی، تهران، تیر.##[11] عفیفی، ابوالعلاء (بی‏تا). تعلیقات علی فصوص‏الحکم، بیروت، دارالکتاب‏العربی.##[15] قیصری، داود بن محمود (1416ق). مطلع‏الخصوص‏الحکم فی معانی فصوص‏الحکم، ج1و 2، بی جا، انوارالهدی.##[13] ----------------- (1357). رسائل: کتاب‏التوحید و النبوه و الولایه. تصحیح و تحقیق: سیدجلال‏الدین آشتیانی، مشهد، دانشگاه مشهد.##[14] کاشانی. عبدالرزاق (1426ق). اصطلاحات‏الصوفیه. تحقیق و تصحیح: عاصم ابراهیم الکیالی الحسینی الشاذلی الدرقاوی، بیروت، دارالکتب‏العلمیه.##[15] کربن، هانری (1384). تخیل خلاق در عرفان ابن عربی، مترجم: انشاءالله رحمتی، تهران، جامی.##[16] Murata, Sachiko (1992) Tao of Islam: A sourcebook On Gender Relationships in Islamic Thought.Albany, State university of New York.##