Religions and Mysticism

Religions and Mysticism

Analysis of Imaginary Images in the Risalat-ul-Quds by Ruzbehan Baqli’s Shirazi Based on Gilbert Durand’s Theory

Document Type : Research Paper

Authors
1 PhD Student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran.
3 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran
4 Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran
Abstract
The amazing gift of imagination is one of the most valuable human assets and the foundation of the Sufi language of the mystics. The works of the Sufi masters are filled with profound divine and human thoughts in a language full of imagination. One of these greats is “Ruzbehan Baqli” whose element of imagination has a special place in understanding his system of thought. “Gilbert Durand” is a contemporary French theorist in the field of imaginative criticism who has done valuable work in understanding imagination and classifying images into two major systems of imagination: daily and nocturnal. In this study, we aim to present a new reading of imaginary figures in Ruzbehan's Risalat-ul-Quds using a descriptive-analytical method and the application of Duran's imaginary theory. The findings of the study show that due to the author's mystical spirit and the educational aspect of the work, there are many bipolar images in the text, in which the battle and conflict of these images can be seen. In the Duran's reading, the most prominent imaginary images of Ruzbehan tend towards the daily system of imaginations with positive values, and ascending forms (such as the kingdom, angels, the king, the heavens, the sky, the mountain, ladder) and spectacular forms (such as light, manifestation, beauty, beauty, bride, mirror, sun) are the most frequent images that Ruzbehan's refuge is from decline and darkness to ascension and light; therefore, it has enabled the author to control and overcome the fear of the passage of time and death.
Keywords
Subjects

قرآن مجید (1388). ترجمۀ محمدمهدی فولادوند. تهران: دارالقرآن الکریم؛ دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
ارنست، کارل دبلیو (1377). روزبهان بَقلی: عرفان و شَطحِ اولیاء در تصوّف اسلامی. ترجمۀ دکتر مجدالدّین کیوانی. چاپ اوّل. تهران: نشر مرکز.
اسپرهم، داود (1401). تمثیل، خیال و تأویل. چاپ دوم. تهران: دانشگاه علّامه طباطبائی.
اله‌یاری، هاشم، طاهری، محمد، و منصوری، مجید (1404). بررسی کارکردهای نمادین و اسطوره‌ای طعام و نوشیدنی‌های قدسی در تشرّف عرفانی: با محوریت کشف الاسرار روزبهان بقلی. ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، 21 (80)، 44-13.
بختیاری‌نسب، سمیرا و محمودی، خیرالله (1402). مهم‌ترین ویژگی‌های مشرب عرفانی روزبهان (با تکیه بر عبهرالعاشقین). ادیان و عرفان، 55 (2)، 487-506. DOI: 10.22059/jrm.2033.355149.630422
بقلی شیرازی، روزبهان بن ابی‌نصر (1381). رسالة القدس و رسالة غلطات‌السّالکین. به کوشش دکتر جواد نوربخش. تهران: یلدا قلم.
پورنامداریان، تقی (1389). رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی. چاپ هفتم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
خلیلی، علی‌اصغر، حسن‌پور آلاشتی، حسین، ستّاری، رضا، و حق‌جو، سیاوش (1396). بررسی و تحلیل تصویر در شرح شطحیات روزبهان بقلی شیرازی (606-522 هـ ق). پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا)، 11 (4)، 40-23. DOI: 10.22108/JPLL.2017.83329.0
دوران، ژیلبر (1398). تخیّل نمادین. ترجمۀ دکتر روح‌الله نعمت‌اللهی. چاپ اوّل. تهران: حکمت کلمه.
ستّاری، جلال (1384). مدخلی بر رمزشناسی عرفانی. چاپ دوم. تهران: نشر مرکز.
شالچیان ناظر، علی (1400). شرح رسالة القدس روزبهان بقلی شیرازی. چاپ اوّل. تهران: سلوک ما.
شایگان، داریوش (1387). هانری کُربن: آفاق تفکّر معنوی در اسلام ایرانی. ترجمۀ باقر پرهام. چاپ پنجم. تهران: نشر و پژوهش فرزان روز.
شریفی ولدانی، غلامحسین و شمعی، میلاد (1390). تحلیل صورت‌های خیالی در شعر پایداری براساس نقد ادبی جدید (روش ژیلبر دوران). ادبیات پایداری. 2 (4)، 321-299. DOI: 10.22103/JRL.2012.297
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1378). ادوار شعر فارسی. چاپ پنجم. تهران: سخن.
ــــــــــ (1392). زبان شعر در نثر صوفیّه. چاپ چهارم. تهران: سخن.
شلبورگ، کریستین (1401). خیال‌پردازی ادبی: از کهن‌الگوها تا بوطیقای سوژه. ترجمۀ دکتر علی عباسی و دکتر فرزانه کریمیان. چاپ اوّل. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
شوالیه، ژان و گِربران، آلن (1387). فرهنگ نمادها (دورۀ 5 جلدی). ترجمۀ سودابه فضایلی. چاپ اوّل. تهران: انتشارات جیحون.
شیمل، آن‌ماری (1374). ابعاد عرفانی اسلام. ترجمۀ دکتر عبدالرحیم گواهی. چاپ اوّل. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
طوبایی، فاطمه و نیّری، محمدیوسف (1402). بررسی و تحلیل سطوح معنایی اصطلاح التباس و نسبت آن با تثلیثِ عشق، زیبایی و تجلّی در نگرش عرفانی شیخ روزبهان. ادیان و عرفان. 56 (1)، 53-31. DOI:10.22059/jrm.2025.399727.630560
عباسی، علی (1390). ساختارهای نظام تخیّل از منظر ژیلبر دوران: کارکرد و روش‌شناسی. چاپ نخست. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
فتوحی رودمعجنی، محمود و علی‌نژاد، مریم (1388). بررسی رابطۀ تجربۀ عرفانی و زبان تصویری در عبهرالعاشقین. ادب‌پژوهی، 10، 26-7.
فتوحی رودمعجنی، محمود (1389). بلاغت تصویر. چاپ دوم. تهران: سخن.
کاظمی‌فر، معین و غلامحسین‌زاده، غلامحسین‌ (1394). تحلیل کارکرد ذهنِ روزبهان در صورت‌بندی تجربه‌های عرفانی او. فصلنامۀ تخصصی نقد ادبی. تابستان. 8 (30). 141-119. DOR: 20. 1001. 1. 20080360. 1394. 8. 30. 9. 2
کاظمی‌فر، معین (1398). روزبهان و عشق به زیبارویان: تحلیل ساخت‌گرایانۀ تجربه‌های عرفانی روزبهان. نشریۀ مطالعات عرفانی. دانشکدۀ ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه کاشان. پاییز و زمستان. شمارۀ 30. 206-179.
کُربن، هانری (1384). تخیّل خلّاق در عرفانِ ابن عربی. ترجمۀ دکتر انشاءالله رحمتی. تهران: جامی.
ولک، رنه (1385). تاریخ نقد جدید (جلد چهارم، بخش اوّل). ترجمۀ سعید ارباب شیرانی. چاپ دوم. دورۀ 8 جلدی. تهران: نیلوفر.