A Jungian Interpretation of Man’s Inclination Toward Womenand Its Relation to the Quest for Truth With Emphasis on the Anima of the Perfect Man in Ibn ʿArabī

Document Type : Research Paper

Authors

1 PhD Student, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran.

2 Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran.

10.22059/jrm.2025.400381.630657

Abstract

The present study seeks to illuminate the relationship between man’s inclination toward woman and the pursuit of truth through the intersecting perspectives of psychoanalysis and Islamic mysticism, focusing particularly on the anima of the Perfect Man (al-insān al-kāmil) as presented in Ibn ʿArabī’s Fuṣūṣ al-Ḥikam. Employing a method of reflective comparison and the identification of shared conceptual structures, this research explores the epistemological coherence between Jungian psychology and Ibn ʿArabī’s mystical philosophy in understanding this connection.
By defining anima as an archetypal figure within the collective unconscious, the study demonstrates that intuitive knowledge and the apprehension of truth emerge precisely through this feminine psychic dimension. The anima functions not only as a mediator of religious experience but also as the agent of individuation within the psyche. From Ibn ʿArabī’s viewpoint, woman represents receptivity within existence and serves as the locus of self-knowledge, which is itself the gateway to the knowledge of the Divine. Pure and complete vision (shuhūd) becomes possible only when reason assumes a state of receptivity—an idea consonant with the concept of ummiyya (prophetic unletteredness) as found in Islamic thought.
The study concludes that the anima of the Prophet, as delineated by Ibn ʿArabī—being the epitome of the Perfect Man—constitutes the very foundation of his truth-seeking nature. In a dynamic equilibrium with his animus, it leads him toward spiritual wholeness and full individuation. Thus, the Prophet’s purified visionary capacity is portrayed as inseparable from the operation of his anima, bridging the Jungian notion of individuation (tafarrud) with the Sufi understanding of spiritual realization (fardiyya). Consequently, a deep correspondence emerges between psychological individuation and mystical selfhood, culminating in the full vision of Reality and the perfection of witnessing in the feminine.

Keywords

Main Subjects

References

ابن سعد، محمد بن سعد. طبقات الکبری.‌دار الکتب العلمیة، بیروت، 1410ق
ابن عربی، محی الدین. الفتوحات المکّیه. دارالصادر، بیروت، 1994م
ــــــــــ. محی الدین. فصوص الحکم. نشر دارالاحیاء الکتاب العربی، بیروت 1968م
ــــــــــ. رساله الانوار، مجموعه رسائل ابن‌عربی،‌دار احیاء التراث العربی‏، بیروت، 1367ق
ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، بیروت،‌دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
اس. هال، کالوین؛ جی. نوردبی، ورنون. مقدمات روان‌شناسی یونگ. مترجم: شهیدی، شهریار. پندار تابان. تهران. 1396ش.
جوادی‌آملی، عبدالله. زن در آیینه جمال و جلال الهی. نشر اسراء، قم، 1398ش
حسن‌زاده‌آملی، حسن. سرح العیون فی شرح العیون. بوستان‌ کتاب‌. قم. 1399ش
ــــــــــ. ممدّالهمم در شرح فصوص الحکم. سازمان چاپ و انتشارات وارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، 1395ش
دورانت، ویل. تاریخ تمدن. مترجمان؛ امیرحسین آریان‌پور، فتح الله مجتبایی، هوشنگ پیرناظر، نشر علمی و فرهنگی، تهران، 1402ش
الصادقی، احمد. عقل و هستی در اندیشه ابن‌عربی. مترجم؛ محمدرضا وصفی و مسعود انصاری نشر جامی، 1392ش
طباطبایى، محمد حسین‌. ترجمه تفسیر المیزان. مترجم؛ همدانی، محمدباقر. دفتر انتشارات اسلامی. قم 1375ش
ــــــــــ. سنن النبی. پیام آزادی، تهران. 1381ش
قیصری، داود بن محمود. شرح فصوص الحکم. مؤسسه بوستان کتاب. قم. 1387ش.
مکارم شیرازی، ناصر. آشتیانی، محمدرضا. تفسیر نمونه،‌دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1374ش
نیچه، فریدریش. حکمت شادان. مترجان؛ جمال آل احمد، سعید کامران، حامد فولادوند، نشر جامی، تهران، 1401ش
نیچه، فریدریش. فراسوی نیک و بد. مترجم؛ سعید فیروزآبادی، نشرجامی، تهران، 1402ش؛
ــــــــــ. فلسفه، معرفت و حقیقت. مترجم؛ مرادفرهادپور، هرمس، تهران، 1392ش
هایدگر، مارتین. نیچه. مترجم؛ ایرج قانونی، نشرآگاه، تهران، 1403ش
یونگ، کارل گوستاو. زندگی نامۀ من؛ خاطرات، خواب‌ها و تفکّرات. مترجم: ذکا، بهروز. نشر پارسه. تهران. 1402ش
ــــــــــ. کتاب انسان و سمبولهایش. مترجم: سلطانیه، محمود. نشرجامی. تهران. 1403ش.
ــــــــــ. ناخودآگاه جمعی و کهن الگو. مترجمان: گنجی، فرناز. اسمعیل‌پور، محمدباقر. نشر جامی، تهران، 1401ش
Religions and Mysticism
Volume 58, Issue 2
Autumn & Winter 2025/2026
January 2026
Pages 435-456

Files

Share

How to cite

Statistics