Explaining the «Identity» of the «Islamic Revival» Movement and Its Relation to Political Development

Document Type : Research Paper

Authors

1 PhD Student, Department of Development Sociology, Alborz Pardis, University of Tehran, Tehran, Iran.

2 Professor, Department of Development Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.

3 Department of Development Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.

10.22059/jrm.2026.404775.630694

Abstract

This research examines the reasons for the formation of the Islamic Revival movement with an identity politics approach in Iran during the Pahlavi regime. This article uses a comparative historical method to show the similarities and differences between this movement and the «new religious movements in the world. Giddens considers three factors to be effective in the formation of new religious» movements: 1-The process of secularization in society 2-Rapid social changes 3-A sense of alienation from the mainstream of govermence. A historical review of the Pahlavi era shows that the factors that formed the Islamic Revival movement are also similar to the above three factors in some cases, namely, the modernization of Iran at that time was accompanied by rapid social changes and the phenomenon of secularization, and because the teachings of Islam have influenced the formation of the cultural identity of Iranians for centuries, the secularization of society caused an identity challenge for most Iranians. They felt a sense of alienation towards these actions and joined the clergy to overcome this feeling. Regarding the difference between this movement and the new religious movements, factors such as the «uneven development policy» in the Pahlavi era and the clerics' specific attitude towards development can be mentioned.

Keywords

Main Subjects


آبراهامیان، یرواند (1399)، تاریخ ایران مدرن، ترجمۀ فتاحی، چاب بیست و یکم، تهران: نشرنی
آبراهامیان، یرواند (1399)، ایران بین دو انقلاب، ترجمۀ گل محمدی، فتاحی، احمد، محمدابراهیم، تهران نشرنی
اینگلهارت، رونالد/ کریستینولزل (1399)، نوسازی، تغییرفرهنگی، دموکراسی، ترجمۀ احمدی، یعقوب، تهران: انتشارات کویر
ازکیا، غفاری، مصطفی، غلامرضا (1394) جامعه‌شناسی توسعه، چاپ دوازدهم، شرکت انتشارات کیهان
افروغ، عماد (1399)، هویت ایرانی درگذرتاریخ: نقد و ارزیابی کتاب هویت ایرانی، تهران: نشرعلم
اشرف، احمد (1397)، هویت ایرانی، از دوران باستان تا پهلوی، تهران: نشرنی
ببی، ارل، (1392)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمۀ فاضل، رضا، جلد دوم، چاپ نهم، نشر، سمت
بشریه، حسین (1395)، جامعه‌شناسی سیاسی، نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی، چاپ بیست و پنجم، تهران، نشر نی
فوران، جان (1402)، تاریخ تحولات اجتماعی ایران (مقاومت شکننده)، ترجمۀ تدین، احمد (چاپ بیستو دوم)، انتشارات رسا
جلائی پور، حمیدرضا (1399)، جامعه‌شناسی سیاسی ایران، تلاشهای چهل ساله ملت و دولت، موسسه انتشارات دانشگاه تهران
جینکینز، ریچارد (1394)، هویت اجتماعی، تهران، پردیس دانش
خمینی، روح الله (1387)، صحیفه امام، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی
خمینی، روح الله (1390)، ولایت فقیه، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی
سن، آمارتیاکومار (1399) توسعه یعنی آزادی، ترجمۀ نوری نائینی، محمد سعید، چاپ دهم، تهران، نشرنی
شریعتی، علی، (1395) بازگشت:» بازگشت به خویشتن»، مشهد، انتشارات سپیده باوران (نسخه الکترونیکی)
شریعتی، علی، (1398)، بازشناسی هویت ایرانی-اسلامی: مجموعه آثار، مشهد، انتشارات سپیده باوران (نسخه الکترونیکی)
عنبری، موسی (1395)، جامعه‌شناسی توسعه: از اقتصاد تا فرهنگ، چاپ سوم، تهران، نشرسمت
کاتوزیان، محمدعلی (1398)، تضاد دولت ملت، نظریۀ تاریخ و سیاست درایران، تهران، نشرنی
گیدنز، آنتونی، (1392)، جامعه‌شناسی، ترجمۀ حسین چاوشیان، چاپ هشتم، تهران، نشرنی
گیدنز، آنتونی، (1398)، تجدد و تشخص، جامعه و هویت شخصی در عصرجدید، چاپ یازدهم، تهران، نشرنی
گیدنز، آنتونی (1397)، ساخت جامعه، ترجمۀ احمدی، اکبر، تهران، نشرعلم
گیدنز، آنتونی (1399)، قواعد جدیدروش جامعه‌شناسی، مترجم عباس محمدی الاصل، تهران نشر افکار
مطهری، مرتضی، (1371)، پیرامون انقلاب اسلامی، چاپ هفتم، تهران، نشرصدرا
مطهری، مرتضی (1371)، نهضت‌های اسلامی در صد سالۀ اخیر، چاپ شانزدهم، نشرصدرا
مطهری، مرتضی، (1376)، عدل الهی، چاپ یازدهم، نشرصدرا
منوچهری، عباس و همکاران (1402)، تاریخ فکری ایران معاصر، تهران، نشر روزنه
نش، کیت (1395)، جامعه‌شناسی سیاسی معاصر: جهانی شدن، سیاست قدرت، ترحمۀ: دالفروز، محمدتقی، چاپ چهاردهم، تهران، نشرکویر