The Educational Implications of Sadra’id Mystical Pedagogy and Their Interpretation Based on the Theory of Knowledge by Intensification

Document Type : Research Paper

Authors

1 PhD Student, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Ahl-al-Bayt (Peace be upon them) studies, University of Isfahan, Isfahan, Iran.

2 Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Ahl-al-Bayt (Peace be upon them) studies, University of Isfahan, Isfahan, Iran

3 Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Ahl-al-Bayt (Peace be upon them) studies, University of Isfahan, Isfahan, Iran.

10.22059/jrm.2026.396058.630618

Abstract

The present study aims to explicate the educational implications of mystical pedagogy based on Ṣadrā’s theory of knowledge by intensification (ʿilm ishtidādī) through a descriptive-analytical method. Emphasizing the correspondence between the ontological degrees of human existence and the gradational hierarchy of being, knowledge, truth, love, felicity, and delight, Mullā Ṣadrā, by means of taʾwīl (spiritual hermeneutics), constructs a renewed vision of the human being and the process of educating the soul.
In his system, the highest form of education is mystical education, which unfolds within the existential-epistemic framework of intensificational knowledge aimed at the perfection of the human soul. Throughout the pedagogical journey, the human learner ascends, through the intensification of knowledge and meditative interpretation, to higher degrees of being and truth, thereby attaining perception, felicity, and joy appropriate to those existential levels.
The findings reveal that a mystical-educational model grounded in the Sadrian theory of intensificational knowledge implies several key points: pedagogical pluralism, educational justice, the mystic’s qualification for leadership of the virtuous city, a distinction between mystical and ethical action, and the repudiation of violence.

Keywords

Main Subjects


نهج البلاغه (1381)، ترجمه محمد دشتی، قم، انتشارات خوشرو.
ابن علی، زهرا، ملکی، محمد (۱۳۹۷)، نسبت علم اخلاق با علم عرفان، پژوهشنامه مذاهب اسلامی، ۵ (۹) صص ۵۷-۶۷.
امین‌الرعایا، مرآت، جوان‌آرا، امیر، افراسیاب‌پور، علی‌اکبر؛ خسروی، حسین (1396)، تربیت عرفانی از منظر علامه طباطبایی، عرفان اسلامی، 15 (59)، صص 85-101.
بهشتی، سعید؛ ناظر حسین‌آبادی، مسلم (1391)، تربیت عرفانی براساس حکمت سینوی (مفهوم، مبانی، اصول، روش‌ها)، حکمت سینوی، سال 16، صص91-106.
بیدهندی، محمد (1393)، درآمدی بر فلسفه علم وجودی ملاصدرا، راهبرد، 23 (71)، صص195-216.
جوادی آملی، عبدالله (1390)، عین نضاخ، تحریر تمهید القواعد، قم، نشر اسراء، چاپ دوم.
ــــــــــ (۱۳۹۱)، عمل عرفانی در پرتو علم وحیانی، قم، نشر اسراء، چاپ اول.
حسینی طهرانی، سید محمد حسین (1419 ق)، لب اللباب در سیر و سلوک، مشهد، انتشارات علامه طباطبایی، چاپ نهم.
حقیقت، لاله (1400)، بررسی ظرفیت‌های علم اشتدادی در اندیشه ابن‌سینا، پژوهش‌های فلسفی و کلامی، 23 (2)، صص175-191.
خادمی، عزت؛ گل‌آقایی، معصومه (1389)، تربیت عرفانی از دیدگاه سهروردی، تأملات فلسفی، 2 (5)، صص37-56.
سبحانی، جعفر (۱۳۹2)، محاضرات فى الالهیات، تلخیص علی ربانی گلپایگانی، قم، مؤسسه امام صادق (ع).
سجادی، سیدمهدی (1384)، چالش‌های تربیت مدنی در نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران، مطالعات تربیتی و روان‌شناسی، 6 (2)، صص143-160.
سیدفاطمی، سیده زهره؛ وکیلی، هادی‌ (1397)، بررسی مبانی و اصول تربیت عرفانی، رساله دکتری، دانشگاه ادیان و مذاهب.
قاطع، رضوانه؛ شانظری، جعفر؛ گنجور، مهدی (1401)، تأملی بر مختصات آرمان‌شهر اقتصادی (زیست‌ مادی) برمبنای علم اشتدادی در نظرگاه ملاصدرا، فلسفه و کلام اسلامی، 55 (2)، صص391-412.
کیان، مریم (1396)، جایگاه تربیت اخلاقی در فرهنگ آموزشی و برنامه درسی، اولین کنفرانس بین المللی فرهنگ آسیب‌شناسی روانی و تربیت.
مصلح، جواد (1389)، ترجمه و تفسیر الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه، تهران، سروش.
مطهری، مرتضی (۱۳۷۸)، عدل الهی، تهران، انتشارات صدرا، چاپ چهاردهم.
مظلومی‌زاده، کمال (1396)، بررسی مبانی هستی‌شناختی تربیت عرفانی براساس مکتب تربیتی نجف اشرف، اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 9 (1)، صص19-36.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1381)، کسر اصنام الجاهلیه، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا، چاپ اول.
ــــــــــ (1354)، المبدأ و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
ــــــــــ (1363)، مفاتیح الغیب، تهران، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
ــــــــــ (1366)، تفسیر القرآن الکریم، قم، بیدار.
ــــــــــ (1360)، الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ دوم.
ــــــــــ (1378)، المظاهر الالهیه فی اسرارالعلوم الکمالیه، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
ــــــــــ (1981م). الحکمه المتعالیه فی اسفار الاربعه، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی.
میر، محمد؛ شمشیری، بابک (1396)، بررسی تربیت دینی صلح محور مبتنی بر کثرت‌گرایی دینی عرفانی، ادیان و عرفان، 50 (1)، صص147-170.
هاشم‌پور، آیسودا؛ بیدهندی، محمد (1399)، بررسی ظرفیت‌های علم اشتدادی نزد سهروردی و ملاصدرا، فلسفه و کلام اسلامی، 53 (2)، صص547-562.
همدانی، سید علی جواد (1400)، تحلیل فعل عرفانی و فعل اخلاقی و مقایسه تأثیر آنها بر تربیت فرد و جامعه، رساله دکتری به راهنمای ابوالفضل کیاشمشکی، جامعه المصطفى العالمیه، مجتمع آموزش عالی امام خمینی.