بررسی مواجهۀ دیتریش بونهوفر از خلال بیانیۀ بارمن با آموزۀ دو قلمرو مارتین لوتر‏

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار، گروه ادیان و عرفان، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

10.22059/jrm.2025.404179.630686

چکیده

دیتریش بونهوفر متاله لوتری آلمان در شرایط روی کار آمدن رژیم نازی به مقاومت در برابر زیاده‌خواهی‌ها و بی‌عدالتی‌های حاکمیت پرداخت. آموزۀ «دو قلمرو» لوتر دست دولت را تا حدی باز می‌گذاشت و آن را از اعتراض دینداران و نهاد دین مصون می‌نمود. بونهوفر با تکیه بر بیانیۀ بارمن تأملاتی در کتاب‌های بهای شاگردی و اخلاق دربارۀ نسبت دولت و دین ارایه داد. مسئلۀ مقالۀ حاضر آن است که با روشی توصیفی و تحلیلی نشان دهد بونهوفر چگونه توانست با استفاده از آموزۀ «اوامر و تعهدات» قرائتی دیگر از آموزۀ دو قلمرو لوتر ارایه دهد و همچنین بیانیۀ بارمن چطور به دریچه‌ای برای دیدگاه‌های او دربارۀ این آموزه بدل شد. او اگرچه تمایز این دو نهاد و سایر عرصه‌های حیات بشر را از یکدیگر حفظ کرد اما کوشید قید و ربط قلمروهای مذکور با عیسی مسیح (ع) را متذکر شود و بر پاسخگویی اخلاقی نهادهای دولت و کلیسا تاکید کند. تقریر بونهوفر از این آموزه به نحوی است که دولت را نهادی سکولار نمی‌انگارد اما پیوندش با حوزۀ دین موجب نقض استقلال نهاد دین و نهاد حاکمیت نمی‌شود. همچنین تاکید بونهوفر بر خدمت کردن این دو نهاد در مسیح آنها را به‌رغم تمایز در کنار هم قرار می‌دهد. با این حال مجال اندک بونهوفر در پرداختن به کتاب اخلاق و این مبحث موجب باقی ماندن ابهام‌هایی در دیدگاه‌های بونهوفر در این باره شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


کتاب مقدس، ترجمۀ قدیم
 باربیه، موریس (1389)، دین و سیاست در اندیشۀ مدرن، ترجمۀ امیر رضایی، تهران، قصیده‌سرا.
 حدادی، بهروز (1395): «دین و دولت در اندیشه مارتین لوتر»، در پژوهشنامۀ ادیان، 10 (19)، صص. 37-65.
 رابرتسن، ای. هـ. (1389)، دیتریش بونهوفر، ترجمۀ منصور معتمدی، تهران: حقیقت.
 رابرتسن، ئی. ا چ. (1396)، مسیحیان علیه هیتلر، ترجمۀ جعفر فلاحی، تهران: نگاه معاصر.
 فلاحی، جعفر (1394)، «بررسی مواجهۀ بین کلیساهای پروتستان آلمان و رژیم نازی»، در ادیان و عرفان، 48 (1)، صص. 101-120.
 گرنز، استنلی جی. و السون، راجر ای. (1386)، الاهیات مسیحی در قرن بیستم، ترجمۀ روبرت آسریان و میشل آقامالیان، تهران: کتاب روشن.
 لوتر، مارتین (1400)، آزادی مومن مسیحی و چند اثر کوتاه دیگر، ترجمۀ محمد صبایی، تهران: کرگدن.
 لین، تونی (1395)، تاریخ تفکر مسیحی، ترجمۀ روبرت آسریان، تهران: فرزان روز.
 مک‌گراث، آلیستر (1387)، مقدمه‌ای بر تفکر نهضت اصلاح دینی، ترجمۀ بهروز حدادی، قم: ادیان و مذاهب.