مجله ادیان و عرفان

مجله ادیان و عرفان

نقش عشق در روابط بین نظام خانواده و اخلاق اجتماعی در فلسفۀ عملی ملاصدرا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
افسانه لاچینانی 1
سید مهدی امامی جمعه 2
محمد بیدهندی 3
1 دانشجوی دکتری تخصصی رشتۀ فلسفه اسلامی، گرایش حکمت متعالیه، دانشگاه اصفهان
2 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان
3 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان؛
10.22059/jrm.2022.334968.630284
چکیده
از ساحت‌های مغفول حکمت صدرا عشق مجازی نفسانی و نسبت آن با شاکلۀ درونی خانواده است. خانواده و استحکام آن رکن اصلی اخلاق اجتماعی است و مشکلاتش نتایج مخربی در عرصه‌های مختلف جامعه می‌گذارد. تحلیل‌های ملاصدرا در مورد ویژگی‌ها و لوازم عشق مجازی نگاه ما را به جایگاه رفیع عشق در ساختار خانواده و نقش آن در اخلاق اجتماعی معطوف می‌سازد. پیامدهای این عشق با تحول در بینش و نگرش همسران و تحت‌الشعاع قرار دادن مؤلفه‌هایی چون محبت، تعهد و صبر، آن‌ها را در حیطۀ رفتاری، اخلاقی و معنوی به سمت تعالی پیش می‌برد. به موازات آن، خشونت و شهوت‌پرستی و خیانت از میان می‌رود و نظام تعلیم‌وتربیت فرزندان ارتقا می‌یابد که در نهایت سامان‌یافتن نظام خانواده به پرورش نسلی فرهیخته می‌انجامد و کامیابی دنیوی و اخروی را در پی دارد و بی‌تردید جامعه نیز از مطلوبیت آن بهره‌مند خواهد شد. در این پژوهش به تبیین چگونگی این تحولات در سایۀ عشق مجازی نفسانی می‌پردازیم.
کلیدواژه‌ها
ملاصدرا
عشق مجازی نفسانی
خانواده
اخلاق اجتماعی
عشق حقیقی
  1. احمدی، جمال، خیال و جمال در چشم‌انداز صدرا، استاد راهنما دکتر سید مهدی امامی جمعه، اصفهان، دانشگاه اصفهان، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، 1395.
  2. امامی جمعه، مهدی، فلسفۀ هنر در عشق‌شناسی ملاصدرا، تهران، تنگستان هنر، 1385.
  3. دهباشی، مهدی، سرنوشت و آزادی از دیدگاه ملاصدرا: همراه با ترجمۀ دو رسالۀ القضا و القدر و خلق الاعمال، قم، آیت اشراق، 1398.
  4. 4. رحمت‌الهی، فرحناز، فاتحی، مریم، آسیب‌شناسی زندگی زناشویی و خانوادگی، بیجا، آسمان نگار، 1394.
  5. سجادی، جعفر، فرهنگ اصطلاحات فلسفی ملاصدرا، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، 1379.
  6. معاونت پژوهش گروه روان‌شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، تقویت نظام خانواده و آسیب‌شناسی آن، ج 1، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1388.
  7. ملاصدرا/ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، حاشیه: هادی بن مهدی سبزواری، قم، مکتبة المصطفوی، ۱۳۶۸.
  8. -----، تفسیر القرآن الکریم، مصحح: محمد خواجوی، قم، بیدار، ۱۳۶۶.
  9. -----، شرح اصول الکافی، مصحح: محمد خواجوی، تهران، مؤسسه مطالعات فرهنگی، 1366.
  10. -----، المبدأ و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران، ۱۳۵۴.
  11. -----، کسر أصنام الجاهلیة، مصحح: محسن جهانگیری، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا، ۱۳۸۱.
  12. -----، أسرار الآیات، مصحح: محمد خواجوی، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، ۱۳۶۰.
  13. -----، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، مصحح جلال‌الدین آشتیانی، بیروت، مؤسسه التاریخ العربی، ۱۳۷۵.
  14. -----، سه رسالۀ فلسفی: متشابهات القرآن، المسائل القدسیة، اجوبة المسائل، تصحیح جلال‌الدین آشتیانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیه قم، 1378.
  15. -----، رساله سه اصل، مصحح حسین نصر، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۴۰.
  16. -----، المظاهر الإلهیة فی أسرار العلوم الکمالیة، محقق محمد خامنه‌ای، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا، ۱۳۷۸.
  17. -----، مفاتیح الغیب، حاشیه: علی بن جمشید نوری، مصحح: محمد خواجوی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، ۱۳۶۳.
  18. -----، الاسفار الاربعه، ترجمه: محمد خواجوی، تهران، مولی،1383.
  19. -----، الرسائل: رسالة فی القضاء و القدر، قم، مکتبة المصطفوی، بی‌تا.
  20. نیلفروشان، پریسا، عابدی، محمدرضا، احمدی، احمد، آسیب‌شناسی خانواده طبقه‌بندی و سنجش، اصفهان، دانشگاه اصفهان، 1392.
مجله ادیان و عرفان
دوره 55، شماره 1
شهریور 1401
صفحه 226-207